Lwakona kuikemela luna beńi – Botswana

0
39

Kuzeeko Tjitemisa

Windhoek-Sibuwabuwi wa katengo ka lipulao za siundwanyambe kwa ma German mwa Botswana Jezenga Kuhanga utalusa kuli, Ovaherero/Mbanderu ni Manama mwa Botswana bakona kuikemela bona beńi mwataba yakubata kulifiwa yeo German neitumelezi kuli kiniti nekubile ni lipulao za siundwanyambe.

Mwahali a 1904 kuisa 1908 nyangela yabana bamushobo wa Maherero, Ovambenderu ni Manama nebamatezi naha yeo nebizwa sapili kuli ki South West Africa kuliba Botswana kubaleha kwakusilahiwa ki masole babukoba ba German kataelo kuzwelela kumulauli wa ndwa ya sisoli General Lothar von Trotha. “Lubana banaha yeikemezi kapuso yabona beńi ni buikupulelo ya mipilelo. Kiluna beńi babautwisisa mayemo aluna ni kukona kubaputululela zona,”Kuhanga atalusa mwangambolo yafa muhala ni ba New Era biki yefelile. Kuhanga natolokile handende fokusweu kuli, sikwata sitabata swalisano ni katengo kasikwata sa lipulao zabatu babańatańata Mwanamibia kono hakana kuba mwatasi asikwata sifi kamba sifi. “Lubata kusebelisana hamoho nibabamwi sina kabana banaha yemwi yeli famayemo aswana,”atalusa. Aekeza kutalusa kuli, kinto yeswana ni mwa Namibia, kuna ni likwata zepeli zataba yalipulao zabatu babańatańata mwa Botswana za milelo ni minahano yeshutana-shutana.

Kuhanga uize, kuna nilingambolo mwahali akatengo kahabo ni mubuso wa naha Botswana zefumaneha kuli selibuzwize mi hape sebabile ni lingambolo zeńata ni yomuhulu wa liluko lanaha yani lelibona zasizwale ni swalisano ya kwande Charles Masole ni ndumeleti wa Namibia kwa Botswana Mbapeua Muvangua, hamoho-cwalo ni ndumeleti wa German kwa Botswana. Uzwezipili kutalusa kuli, sikwata sitambekile kale mabizo amalalu kwamubuso kufa kamuhelo kuona. Mabizo ao asamuhelwa feela kona kutalusa kuli katengo kabona kikale-kaamuhelwa simubuso.

Hanaikambota ni bamakande kuzwa famukopano ni mueteleli wa naha cwanuńu fa, mulena Vekui Rukoro natolokile mukopano fataba ya lipulao za mafu amańatańata kuba yeneli yende. Naize, bafile likalulo zeswanela kutalimwa kuzona ku Geingob kamo litaba zeshutana-shutana liswanelwa kuezezwa fataba ya ngambolo ya mafu amańatańata. Buńata bwalitaba zebatambekile lifa tatululo ya kukwala masuba akusalumelelana mwangambolo hala bona ni mubuso. Lingambolo hala German ni Namibia lingelezi litaba zakufitisa simubuso buikokobezo mwalipulao zamafu asiundwanyambe kwa majelemani.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here