Turuganeneni Yiwizomo

0
9

Nkuru ministera Nahas Angula kahundilire vadinkantu vaguse umwene wosirongo sawo mokurandesa yininke eyi vana kurugana mosirongo savene Namibia.Ose twahepa kurugana yininke yomosirongo sanyamwetu.Ose tuna hara kumona asi vaNamibia gona muna lituramo mumoneke asi esi sirongo sanyamweni.Ose twaruganako erembe eyi yina mutamba ngesi guseninye upingwa weni.yimo ana kutanta Nahas. Angula ogu kauuyngisire masere govadinkantu womoNamibia kepongo lyawo lyokuyalikida pangesefa ndi asi erudiko lyo2006,eli kali kere monkurumbara moutano kaupwire,omu kageve sinka sendi omu ava pilire kugavera eyi lyaweka epangero kovantu mokuhetakana.Age kageve asi hambara mo75%zoungawo wosirongo kwauweka wopeke,ano 10%yizonye vaweka venya sirongo.Age kavakorangedere vaturepo yirugana eyi yina kulikida asi kuna kugwana yiwizamo.Mopito ozo yimo navamona asi nani nawo kuna kukambekako kuwoko keekonomi lyosirongo.Yimwe yina kutulya kuhonena, ose kumona tupu muntu ana kusinga ehauto lyondiro nove makura totameke asi ngano orande ehauto lyokufana ngoso. Mukaro gwangesi gwaretera vantu vakare vadipangi morwa kapi ana kugwana pontambo ozo ana kugazara asi eparu lyendi lisikepo.Twahepa kutjira mukaro ogu gokuhonena yimo ana kutanta Angula.Mufilisinka gomunene gerudiko lyanamvho Vekuii Rukoro kapandwire vadinkantu ava kava hamenenemo asi vanarugana nawa morwa elikido lyomvhura ezi zina pu ndi dakapita panawiza masinta sinto.Age kahundilire vanangesefa vavatere vadinkantu ava vana hara kulitura vene mongesefa yipo vakare nontateko zongwa.Magano aga vana kara nago gahepa kukara monomutjima dawo yipo asi ngovaNamibia vatjidemo evhuko lyonotjotji neyi yokuninka asi muntu ogu ana kamana sure kononkurusure kuna kurenda -renda tupu kwato yirugana.Rukoro kagwedereko asi vadinkantu nonongesefa dokulikerera vahepa kuturapo ukumwe mongesefa yipo vature magano kumwe vature nongesefa dawo dikare domutaro. Eyi kuvhura yiretepo mukaro gomuwa movadinkantu vetu yipo asi vahakarera tupu kupapara yirugana nye valikute vene moyirugana.Nsene turugana oyo mokukwama mwendi hawe kuvhura tutjidemo epiro yirugana noruhepo.Nongesefa dopaumwene kapisi kuvatera tupu mokutulisapo yirugana nye nokukulika ekonomi lyosirongo.Mpito zimwe kwakara asi ngapi sirongo nasilituramo momarumbasano gongesefa pamukunda nopauzuni yipo ekonomi lisike pontambo peke.Ngesefa zahepa kugava ezwi lyewa kovarandi vazo ndi kovapunguli vazo.Ose kapi tatuvhuru nkenye apa kutuma mbudi zondona kovantu vetu ndi asi kouzuni ezi zina kara asi kuna kuvapiyaganeka. NgovaNamibia twahepa kukara nompepo zina zina wapere zongesefa kukwama ediveta lyetu kupitira meekonomi lyokulipakerera,kapisi tukare tupu nomagano gongesefa gene gakurupa ndi aga ganinkisire nongesefa dimwe digwe.Erudiko eli lyakere nosipara tjangwa asi turetenipo mavango gokurandesera yipo tukulike ava vana hara ngesefa,kwahege momapeu.Konyara vadinkantu wokusika ko40 yiwo kava yalipakerere kwava 75 vakarapo nare pomarumbasano aga gerudiko lyangesi.Muwapayiki gerudiko eli Jacky Karuuonde kayinkondopekere eyi.Yiviyauka yangesi kuna kurongekida vadinkantu ava vana hara kukura poumpitisili wouwa,vadive yitumbukira yawo,yipo walye nsene kapi tuna kusinganyeka vakaretepo marunduruko meparu lyovantu.