Xoa-aos: Irene !Hoaës

׀AE║GAMS – Danasa ra ׀hō╪ui ai!gû ra sîsen׀ûdi !kharaga ╪harugu !khaigu tawadi ge ║guiri-aona ra saurubē, tib ge Sâu║khāsib !âb Departements, Universitaits Namibiab dis tawa ra ║gau!nâ mâisaba ge mî. Ai║gauses ge ׀gū║ae wekheb ׀gaiba ge !khō╪gā hâ i sîsen׀ûsa ╪hôa╪ui!khaiga ge !nō kai hâ i Namibiab ╪Hôa╪uis !Gae║ares (NBC) tawa. Nau ׀khāb ais ge Agribanks tsîna ╪oago wekheb Mantaxtsēsa xu ge sîsen׀û !khō!oamaridi !nâ hâ ╪khîo!nâsigu !aroma. Air Namibias tsîn ge ║gari tsî ra mî, ║­în on nî sîsen׀ûsa hânan ga ╪gao׀khādi ân ai ║nâu-amhe tama nî īs karao. Arandis ai mâ sarakuru║gâub di sîsenaon on ge ╪oago wekheb !nâ go sîsen׀û hâ i, ׀orona ╪gaikhâis ai.

“Tari-e ║nāti ī !hū-i sîsen׀ûdi ׀gaisase danasa ra ׀hō╪ui!nâ-i !nâ ra !â ╪gao, tib ge Unams di Dr Omu Kakujahaba ge dî. ║Îb ge ge mî, ║guiri ╪gao ra khoen îgan׀geb hō╪gā-e dīs dib tsî ╪oa!nâs !aorosasib xa nî mâ-oa kaihesa.
Nausa-i noxopa ║nāti ī ║gau║gau-e a ׀khai ║guiri ╪gao ra khoen sîsen׀ûdi xa ra saurubēhesa, xaweb Kakujahaba ra ׀gon׀gon!gao !khais ge Namibiab ╪hanubu sîsenaon digu kaise sîsenaona ra ║khauba !nāsa.

“Ī║khāsib ge hâ ║guiri-aon a saurubēhe ║khās diba,” tib ge ge mî. Dr Kakujahab ge Hoa!hūbaisi ׀Nûgus !Khō╪gāb hîa !Hūbaisi Sâu║khāsib !Gae║ares xa ╪gaekhâihe hâb ai gere ║gau mâtib Namibiaba nēsi 93║î !haros ai mâsa, 2011║î kurib ge 83­║î !haros ai mâ i tsî 2010║î kurib ai 74║î !haros ai mâ isa xu.
!Aru׀îb ge ║îba ai║gausa gere mâ ║nāti ī kai sîsen׀ûs tsî ║khamasa tsî ╪khîo!nâsb hîa Suid Afrikab maindi !nâ hâb ║ga tsî gere mî, ╪harugudi nî ║guiri tsî nēti ī mâsigu !nâ ra hâ ╪oa!nâde ║nā ║guiride xu mâpa ║khāse.
Kakujahab ra mîsa !oa di ge sara kurub tsî ╪garib ╪harugude nî !ûisen ║nāti ī ║awosao!nâsib hâ!nâ !hūgu !nâ ║guirisa.

“Hana-i !hū-e !aru׀î ╪gae╪guihe ║oa khami ī mâsiba nî ║gaus kara, on ge ║guiri-aona nēs !nâ !gâiba ׀ama tama hâ, “ tib ge mî tsî ai║gause Zimbabweb !nâ ge hâ i !garo!ā ║an╪uigudi tsî ║nā !hūb di ╪gans ib ga !nāsa !âb mî-am!â-e !auga!hūsi ╪harugudi ai ūhâs tsîna. “Nēs ge sîsen mâsigu !nâ ra hâ ╪khîo!nâsigu tsî ╪khawusa sîsen׀gaugu ׀kha ra tsoatsoa,” tib ge gere ║gui!ā tsî ׀aro tsî ge mî in sîsenaona ║khaubahe ║în sîsengu !nâ xawe ╪hâbasa i as xa !nāsase ║khaubahes ose. Sekretares Xenerali, Namibiab Sîsenmā-aon !Gae­║ares (NEF) dib, Tim Parkhousi ge Kakujahab ׀kha gere ׀hû׀gui tsî ge mî, ama i a !khaisa ­║guiri ╪gao ra khoe-i sîsenni kōse ׀gui kō tide, xawe taren nē ╪haruguba ī ║khā kais !aroma hâs tsî ╪gi╪gosi !harib mâtikōse sîsenni ╪namipe a ║awosa !khais tsîna. “Sîsenni ge kaise a ║khīhe║khōsa ╪harugub tawa da nî sīs karao,” tib ge Parkhousa ׀gon׀gon!gao tsî !aru׀î ge mî mâtib ge Namibiaba !auga!hūsi mâ!harodi ╪harugub didi !nâ a ║nāsa.  

║Îb ge ׀aro tsî ge mî, mâsib Namibiab !nâ hâb !gâi ╪âu tama hâsa sîsenga ╪nuwis !aroma tsîb ge ║khā soab ai Sîsen!oabadi ╪Hanumās ║ga ║nae║gau tsî ge mî, ║îs hoaragase ­║îb !oagu kaise sîsenmā-aob ai a ׀khamasa !khaisa.
Nēs ai ra ׀aroseb ge Parkhousa !khâikhom tsî ge mî, Namibiab tātsē ╪an tide !khaisa mâb a hâ ║khā ║guiri-ao !khaisa mâsaogub ai kō tsî ║nā !hūb ║ga tātsē oa׀khī tide !khaisa.
“Maindi ╪harugu tamab ga hâ o, Namibiaba nētsē mâpab ga hâ hâ?” tib ge gere dî.
“Mâ ׀khara ║ama╪harugu !khaigu hîa Suid Afrikab !nâ a ׀khaiga Namibiab !nâ hâ? Tare-i !aromab margarine ║nui-i ╪harugub

!Khuidi║gams !nâ ge mâ iba ge ╪ganamhe?” tib ge ge dî.
Parkhousi ge ge ╪an!gâ ╪khari ╪harugun nausa Namibiab !nâ hâsa, xaweb ge ║khoreb Namibiab ga kai ║guiri-aona a ╪gaehā-ūs diba, ai║gause ╪ganamhe ge Ramatex sarakuru║gâub khami īn diba gere gowa╪ui. “╪Hanub ge aitsama mâbasen hâ ╪nûi╪gādi ga ║îdi mî╪gāba nî mâ ║aeb ai ╪ōrisase nî !gâ,” tib ge Kakujahaba ge mî tsî !aru׀î ╪hanuba ge ׀au hoa sîsengu ╪nû║khaeba !nandi ╪gae╪gui ra !nans ׀kha !gae║aresa. ║Khātib ge ╪hanuba ׀hapisa ge mā, Namibiab Sîsenmā-aon !Gae­║ares ra dī ao║guigab ra mû!kharu׀khā !khais !aroma.