RUNDU - Nguuru gomukunda gwaKavango munekuto Maurus Nekaro, katente asi vaNamibia kuna kutuvhura kugava kovantu vanalihepa, eyi yina kutwaredera dogoro vatungimo vamwe mosirongo esi vanatameke kurwanena evhu. Pokatji konomuhoko edi dakara mosirongo esi. Age kageve mbudi ezi paapa kakere nepuragero nosayitunga zaNew Era, omu tuna kugwana nombudi asi vantu vatunga moKavango kuna kurwanena evhu, marwanangano aga kuna kara pokatji kava wokuuyunga Ruwambo noRukwangali. Efano musinke tuna kugava ngomuhoko?
Vantu vanyamwetu kuna kugwana udigu,morwa kapi vana kugwana malisiro gonongombe dawo,nye sirongo setu kuna kara nomavango gahana asi kuna kugaruganesa, nomavango nye aga gakara asi kuvhura tuzangure yikwayedi yetu.yimo ana kutanta Nekaro.
Nguuru kadiworokesere vantu navenye asi evhu kapi lyakara asi lyorudi rongandi nye kuna kara asi lyetu natuvenye ngovaNamibia. Vantu womomukunda gwange vahepa kudiva asi evhu kapi lina kara asi lyorudi rumwe nye kuna kara asi lyovaNamibia navenye. Ngesi nkenye gumwe kuna kugava makuye gana yuka kwa Hompa asi kuna kurandesa evhu,yipo agwanenemo uwa wamwene,nye kapisi yimo nawa-naw yina kuhoroka yimo ana kutanta Nekaro.
Ame kapi ninakuliza nomukaro gorutandu, morwa sirongo setu Namibia kwakara sirongo somalipakerero,nampili ngomu sikara asi kwasitetagura ponomukunda dokulisiga-siga. Nekaro kahundilire vantu vendi asi vahepa kuhageka mukaro gorutandu, morwa vaNamibia, nampili ngapi twadiva mukaro gwawo simpe vana kara nositumbukira sokukulika mukunda ogu.
Nonomukaro nye edi dina kutwima dokurwanenena evhu momukunda, Nekaro katente asi kapi ana kulika nyara muntu, nye age kuna kuyimona asi vantu vanahara kukulika mukunda vahepa kuvasiga varugane sirugana ndi owo vanakuruganesa evhu vahepa kuvasiga valiruganese. VaHompa vagendesi vevhu,ntani vaHompa navenye vanadiva asi yinke vana kurugana, ano ose nye nonkwami dawo nye tuna kara nomukaro gokupira kudiva asi yinke situmbukira setu kevhu ndi natuvhura kuruganesa kevhu. Twahepa kuyidiva asi evhu kuliranda kepangero kapisi kegendeso lyorudi ndi asi Hompa.yimo ana kutanta.
Mukurona govaporosi momukunda komisara Olavi Auanga, katente asi epiro elikwamo lyekuliko kuna kuretesapo vantu valihamesere murutandu. Nampili ngapi elikwamo lyekuliko lina kuwiza momukunda ogu vantu simpe kuna kara noudigu. Vantu womomukunda gwaKavango vahepa kutjindja mukaro gwawo. yimo ana kutanta.
Auanga katumbwireko mbunga ezi zina kara moUkwangali (UTACA) Ukwangali Traditional Anti-Corruption Advisors, omu vana kuhanesa mukisi gorutandu. Vantu owo vana kara megendeso lyombunga ozo awo kuna kurwanesa nkenye eyi ana kutokora Hompa gwaUkwangali.
Ame nani keverera asi kwato yoyidona nayihoroka morwa vantu vanakulisinda-sinda. Auanga katente asi nsene asi mbunga ozo zina kulitumbura zene asi zekeverero umbondo, navazigida sigongi hawe age yipo nakakara. Sigongi sakereko mvhura zinapu sakakarere komberewa zorudi kwakayitokwere asi mbunga ezi zaUTACA, zahepa kuhageka sirugana sazo momukunda. Pepongo eli kwakakerepo Vegendeso lyorudi, vautaca nombunga zovantu vatunga moukwangali. Nye gumwe gwawo gombunga ezi Sevelinus Siteketa, kapatanene asi mbunga zawo kapi zina kutjoka-tjoka yorutandu momukunda. Siteketa kapatanene asi age kapi gayizuvha asi mbunga zawo vazisilika kuruganena momukunda gwaUkwangali.
Ose twalidiva novamumbya vetu vatunga mosironga saWambo, yipo asi kapi twalinyenga nampili nakauke. Ose kuna kuliza novantu nye koveli vanakutanta yimpempa asi ose kapi tuna hara muhoko gonkandi. Udigu ou wovaWambo novaKwangali kwatameka mo 2005, omu vaWambo vayalisilire nongombe dawo dokusika ko 60 000 pwahana asi paveta, eyi yaninkisire vatungimo negendeso rudi vahanduke.
Vantu kwayipura asi vantu ava varetere nongombe dawo moKavango, kwakere Vaministera, varugani kurona vemepangero womonomukunda ngwendi Oshikoto naOhangwena omu valihamesereremo nawo varete nongombe dawo koutokero waKavango.