׀AE║GAMS - ║Aesis tsî ║Aesi ╪Nīsasib ╪Gao╪gao!nâs ╪haitsi ╪an╪ans ╪oago kurib ai ge hâ is ╪namipe !nāsa !gāsasiba hōs !aromas ge New Erab di Lorraine Kazondovisa, Ministeri, ╪An╪ans tsî !Hoa tsî ║Nâu╪harugus Texnoloxib (MICT) dib, Joel Kaapandab ׀kha gere ║gam. Nē dî!nâ║gam║ares di ╪âibasens ge, ministera xu ║nâusa ║îb di ╪âi׀gaub tsî ║gūbadi khoena ╪gao╪gao!nâs ╪namipes tsî ║goa╪uin ║aesa ╪nuwis tsî ׀gui!nâxasib ╪namipeb rah ō!â tamas ka io ūhâna.

NE: Tare-e a ║Aesi ╪Nīsasib ╪Gao╪gao!nâ?

JK: ║Aesis tsî ║Aesi ╪Nīsasib ╪Gao╪gao!nâs ra ║gūba !khais ge !hū║îsis gagasa hoa ║an╪gāsaben !nâ !gao!gao║guisa, !gōsase ╪khamkhoesib ║aegu. ╪Gao╪gao!nâs di ╪âibasens ge  hoa !hū║în nî !hūb âna ׀nam tsî ai╪homisensa ­║îba nî !oabase īsa. !Aru׀îs ge nē ╪gao╪gao!nâsa ׀gui!nâxasib tsî ║awosasiba ra ╪khâ!nâ. Nau mîdi !nâs nēsa ra ╪âibasens ge mâ ׀gui׀guibe !hū║î-i nî ׀gui!nâxasib tsî ║awosasib sada !hūb !nâ hâba omkhâisa !oa nî ║gūsa.

Namibia║în ge nē-e nau-i !hao!nāsi ║naetiga !gôa!gâ tsî nî ║nâu!ā sada ║aes ase ūhâ ׀gaiba da sada ╪gui!nâgu !haosi ║naetiga xu !aromahe hâse !khō׀gara hâsa. Namibia║în ge !gâi !hū╪nû║khaeba-aon ase ║în !hūb !aroma nî ī, !gâi tanisen׀gauga ║gau╪uis !nâ-ū.

NE: Tare-e ╪hanuba ge ║gari nē ╪gao╪gao!nâs ׀kha ╪herexasa?

 JK: Nē ╪gao╪gao!nâsa ge !khā!nâs ge, !hūb !nâ ra hō!âhe tsî danasa ׀hō╪ui !hao׀goras tsî ׀gui!nâxasio!nâsib tsîna. !Aru׀în ­║în tsîna !â-e ra ׀hurun ge, ׀hôakao!naris, !nubusib sîsen-i dīts ra-i !nâ !gâi!gâibasensa ūhâ tamas is tsî turab ׀kha khoena !oabas tsîna. Namibia║în !nâ ra hō!âhe !khais ge, ­║în ge !khai-i ai turab ║gui╪gāsens ׀kha ║în ║gui╪amde dī  tsî !oabade !hū║îna māsa a ╪oa!nâsa. Khoen ge nēsi ║nā ╪goms hîa da ge kurina !goaxa-ū is ‘׀Gui Namibiab, ׀Gui ║Aes’ disa xu ra ū-oasen tsî nēsi !hao׀gorasa ra aimâi. Nē khaos ║ga ra oa kai ╪âi׀gaugu ge kaise sada !hūb !nâ hâ ║awosasib !aroma a !aorosa.

NE: Namibia║­în ║aegu-i ║aesis tsâsi-e a ׀khai?

JK: ║Nā ׀nōb nēti ī hirihiri!nâs ║aesis dis ge Namibia║în ║aegu ╪khawu hâ tsî ║nā-amaga ║khawa ûiûi!nâhes tsî ׀gaiba !nâi╪gā!nâhesa ╪gao hâ.

NE: Tare-i !aromas nē ╪gao╪gao!nâs di mâi-ai!âsa ╪oago kurib !nâ ׀gui ge hā dīhe tsî !hūb!noras khao!gâ ║khā ­║aeb ai ge ╪nā║nâ kaihe tama hâ i?

JK: Nēs ge !gâi dîsa, nausa ta a mîba si ║oa tare-i !aromas ge !oega ׀nai ╪oaxa-ūhe tama hâ isa xawe. ║Îs nēsi a ╪hâ╪hâsa !khais ge President Hifikepunye Pohambab ge ╪gao╪gao!nâsa ╪haitsise a ║khowa-am tsîs ׀oasase a sîsenxa !khaisa. Sa dîs ai ta ga !gōsase a !eream o, o a !gâi !khais ge !onkhaosa tātsē ║nā xū-e dī tama is xa.

NE: Mî║guisa ║­ae-e hâ nē ╪gao╪gao!nâs di sîsentsoatsoas !aroma?

JK: ╪Gao╪gao!nâs ge koro kurigu ­║aeba nî !khoe. ║Aeb hîa māsab ge ╪hâ╪hâsasib nē ║hōb diba ra ׀gongon!gao. Nau mîdi !nâs ra ╪âibasens ge, !âubasen tama da hâ !khais ge Namibia­║în di ╪âi׀gaugu tsî tanisende da !nubu ║aeb !nâ nî ׀khara׀kharasa. ║Nā-amaga i ge a ╪hanu ╪hâbasa ║aeba da nî māsen tsî ╪gao׀khāsa !harib ai sī!nâ ╪gao da ra ║gūbade sī!nâ !khaisa.

NE: Sa ministrisa ║nā ║khāsiba ūs go hâ i ╪gaogao!nâs ║axasiga ׀nōs diba ╪oago kuris ge ╪haitsise a ╪an╪anhes khao!gâ? Mâtikōsen ╪khamkhoen tsî nau ╪âi-ai╪nûi-aihe ra !nandi khoen tsîna nēs !nâ māsenxa?

JK: ╪Gao╪gao!nâs ge kai ║khorexasib tsî dâb ׀kha ge !khō!oahe. Hoan hîa da nēsis kōse nē hôasa gere ao║nâban ge ║khorexase nē ╪gao╪gao!nâsa gere ║khore║hare tsîs ge ║î !khaisa ╪hâhâsib hâ nē mâsiba sada !hūb !nâ gowa׀îs diba !khaisa ra ׀gai׀gai. !Kharaga !gomsin ge nēpa ra gowa׀îhe hîa ║goa╪uin ase ī tsî !hūb di ╪uru ai!gûsa ra tsâ׀khāna, ai║gause !khari!khōs, ׀hubu׀hubusenxūn hî׀hurus, ╪khawadīb taradi tsî ׀gôan !oagu, ╪namipeba hîgagas tsî ╪hanub a ׀honkhoe-ai xūna ╪khôas tsîna.╪Oa╪amsa xū-i nē ╪gao╪gao!nâs ║axasin !nâ-i ge, Namibia­║în ra !ēsa !narehesa ­║în ûiga ra tsâ׀khā mâsigu ╪namipe nî !hoa╪haruguse isa. Nēs ra dībahe !khais ge demokrasis tsî !norasase ║gâi╪uisens ╪hanuga !gôa!gâs ׀guis ai hâ tama hâ, xawe !hū║în !gomsiga ╪an tsî ║în ûiga ra tsâ׀khā !gomsina oresa hōbasa.  

NE: Mâtis nē ╪gao╪gao!nâsa ra !khō║ôagu ׀nai a sîsenxa omkhâisens proxramgu hîa Mû╪uib 2030 dib !nâ a xoa║guisagu ׀kha?

JK: ╪Gao╪gao!nâs ge ׀oasase omkhâisens proxramgu Mû╪uib 2030 !nâ a xoa║guisaga ra ╪khâ!nâ ║îs ra ׀gui!nâxasib tsî ║gui╪gāsensa hirihiri!nâ xui-ao in !hū║îna nēs !nâ-ū ║în !oabade ׀guixasib ׀kha dī.

NE: Mâtis nî ╪An╪ans tsî !Hoa tsî ║Nâu╪harugus Texnoloxib Ministrisa hoa !hū║îna hirihiri!nâ, in ׀oasase tsî amab !nâ nē ║axasin !nâ ║hao, !gōsase ╪khamkhoesib tsî ║nān hîa !garo!ā kharigu !nâ ║an hân tsîna?    

JK: Nē !khais ge kaise a !gom, nē ministris nî ׀guri mās karao. Sida di ║khoreb ge mâ ׀gui׀guibe Namibia║î-i hoa-i ga nē sîsenxasib ׀honkhoesisa a ū tsî aisa !oa ī-ū tsî nauna garu a  ╪gao╪gao!nâsa mâpa ׀guin ka hâ xawe.

NE: ╪Hanub ׀awe­║guiga mâti hâ, !hūb di ­║an╪gāsabe !urikhoen tsî ║nān hîa Swapo !Nans ║ani taman, tsîn on nî nē ╪gao╪gao!nâs ║axasin !nâ ­║hao tsî ╪nīsase tsî !gôa!gâhe ra Namibia­║îse tsâ kaihese?  

JK: Nē ╪gao╪gao!nâs di !âubasens ge hoa Namibia­║îna ׀hao׀haosa mâ ╪gi╪go !nani-i !nân ga ║ani xawe. Mâ ׀gui׀guibe ║an╪gāsabe-i nē !hūb di-i ge tsâsib ║î-i tsîn a !âs dib ║î-i ║gûsi!hūb disa nî ūhâ. Hoada !aromab ge Namibiaba a ׀umixū tsî da ge ║nā-amaga ‘׀Gui Namibiab, ׀Gui ║Aes’ ╪âi׀gauba nî omkhâi.