Epangelo Lya Kaleka Manga Elandithopo Mofanditha Omagumbo gAanangunga
29 Jun 2012
Article Views (non-unique): 393

WINDHOEK  -  Epangelo oli indile Ompangu yOpombanda yi kaleke manga elandithopo lyomagumbo gaakwashigwana mboka ye na oongunga/omikuli sigo “omaunkundi” taga opalekwa moveta ndjoka yi li po pethimbo ndika. Pethimbo ndika, omaindilo agehe ge nasha nokulanditha po omagumbo pafanditha nelalakano okumona mo iimaliwa yoongunga oge na okupulakenwa mompangu ya manguluka, moka nakugandja omukuli oshowo nakupewa omukuli taya pewa ompito pauyuuki ya popye nemanguluko omahokololo gawo ge nasha noshikumungu. 

Ominista yIinima yOpaupresidende nokuli HahendeNdjayi, Dr. Albert Kawana, ota ti oveta yopethimbo ndika moka Omunambelewa gOmpangu yOpombanda ga gandja omapitikilo okulanditha po pafanditha omagumbo “kashi li Pakotampango lyaNamibia”, na kashi na ongushu (oshoka) oveta ohayi gandja epitiko lyokulanditha po pafanditha egumbo lyomuntu pwaa na etonatelo lyopampangu.”

Kawana okwa hala Omupanguli-presidende gOmpangu yOpombanda opo a “a ninge eopaleko lyomapuko gopakotampango” ngoka ge li po pethimbo ndika andola muule woomwedhi omulongo nambali tadhi landula. HahendeNdjayi okwa tula mo oshipotha mOmpangu yOpombanda shi nasha  nekatukonkatu lyopaveta moka Ombudsman John Walters kwa li a tulile mo oshipotha epangelo, Ominista yUuyuuki, HahendeNdjayi gwEpangelo oshowo Omunangeshefa gomOvenduka shi nasha naanegumbo mboka kwa li konyala ya kanithe egumbo lyawo molwaashoka ashike ye na oongunga N$48 000.  Kawana natango okwa tula po omalandulathano omape ge nasha nokuninga eindilo lyepangulo li nasha nokukala nomikuli opo li kale pampangu ya manguluka. Eindilo otali ka yelitha nawa omuyalu gwiimaliwa mbyoka yi niwe komuntu, okutotha mo ngele egumbo/eliko tali ka kwatakanithwa nokulandithwa po pafanditha  ohamu zi aantu, oshowo ngele egumbo okwa li lya landwa niimaliwa yekwatho okuza kepangelo nenge omakwatho galwe gopashimaliwa. Omuningi gweindilo oku na okutseya wo omuyalu gwaantu mboka haya kala nenge haya lumbu megumbo moka, oshowo oonkalo dhawo dhopamahupilo. 

Ompangu opo ihe tayi ka ninga iihokolola mpoka tapu ka tokolwa omikalo dhilwe dhokumona ko omikuli/oondjo  nenge eindilo otali pewa epitikilo (okulanditha po egumbo pafanditha). Oshikwawo omalombwelo/omatseyitho ge nasha noshikumungu/oshipotha oge na okupewa omuntu yemwene kondandalunde, ngoka oye mwene gwegumbo nenge aantu mboka haya zi megumbo moka. Omatseyitho oge na “okutseyithila omuntu uuthemba wopakotampango okukala nolukalwa/egumbo oshowo uuthemba okupataneka elandithopo lyegumbo pafanditha nonando oonkalo dhi nasha noongunga dha ziminwa.”

Omatseyitho gopampangu oge na wo okutseyitha kutya ompangu mokupulakena iihokolola yi nasha neindilo ‘otashi vulika yi pule omauyelele galwe ga gwedhwa po opo yi vule okuninga etokolo ngele oyi na okugandja elombwelo lyelandithopo pafanditha nenge aawe.” Ombudsman Walters okwa li a tula mo eshongo lyopaveta muFebuluali omvula ndjika, nokuniwe eineekelo kutya shika otashi ka etitha po elundulululo lyoveta moka Aanamibia oyendji oohepele hayi iyadha omagumbo gawo ga landithwa po mofanditha okufuta oongunga dhawo dhoka ye na, odhindji dhomudho oontshana lela noonkondo.

Ombudsman okwa kankameke eshongo lye komauthemba gopakotampango, ta ti oshi li uuthemba womuntu okukala e na olukalwa/egumbo. Pethimbo ndika omuntu ngoka a lilwa oondjo dhiimaliwa oha yi ashike kOmunambelewa gOmpangu yOpombanda (Registrar of High Court)  nenge Omunambelewa gOmpangu yOpashitopolwa (Clerk of the Magistrate) a zimine eindilo  opo egumbo lyaangoka e na oondjo dhe  li landithwe po mofanditha molwiimaliwa mbyoka. Shika oshi li ngeyi molwaashoka Omilanduveta dhOmpangu yOpombanda otadhi pitike oombelewa dhopaali, yOmupanguli nenge yaMengestrata, “yi tokole elandithopo lyegumbo mofanditha.

” Walters ota ti kutya elandithopo lyomagumbo mofanditha pwaa na etonatelo li ihwapo lyopampangu itali vulu okuyukipalithwa pakotampango oshoka oshi li etaaguluko/eyono lyomauthemba gwopetameko nomamanguluko ga shilipalekwa kekotampango (lyaNamibia). Kawana okwa pula Ompangu yOpombanda yi nkondopaleke omautho gOmilanduveta gOmpangu yOpombanda, peha lyokwiikwatelela ashike komapopyo ga-ombudsman ge nasha netaaguluko lyekotampango. Ompangu yOpombanda okwa tegelelwa natango yi tye ko sha kiiyetwapothaneko yaKawana.