14 Aug 2006
Article Views (non-unique): 307
WINDHOEK
Ba katengo ka National Union of Namibian Workers (NUNW) seba supile kampani yen`wi ye tuna mwanaha ye zibahala ka Pupkewitz Group of Companies kuba yen`wi yesa lateleli milao ka kusa kenya batu ba bansu mwalipula za yona ze tuna.
Mwamukopano ono kile wa biza mitayi kaufeela ya makande mwamulenen`I wa Windhoek cwale-cwale, mwamazazi a sunda ye felile, Mun`oli yo Muhulu wa NUNW mutompehi Evilastus Kaaronda naize katengo ka habo neka bilaezwa hahulu ki kamo kampani I bonela batu ba mubala o munsu ili batu bao kampani I akalezwa kuli I ba bona kusa kona 'misebezi ye mituna ni kusa ziba misebezi ye cwalo'.
"Nto ye ha iyo hande mi kampani inze I sweli kushandaula milao ya naha yene kilwe ya hatiswa mwalilimo ze felile. Mwanako ye swana kampani hape inze I sweli kuno lobaka limbule za kutisano ya lipulu," ne kubulezi mun`oli yo muhulu.
Kaaronda hape naize manzwi ana kilwe a fitiswa ki Yo Muhulu wa kampani ya Pupkewitz mwamazazi a felile a kuli kuno kenywa misebezi sicaba sene si kilwe sa beyelwa kwatuko mwamazazi a felile hane kulwanelwa tukuluho ya naha na siyo hande sina hana zwelela ku mutu ya eza kuli ni yena mulao o cwalo ha u lateleli kakuli se kubonahezi kale kuli ha sepi batu ba bansu mwalipula-tuna za kampani ya habo haisi bona makuwa, kakuya ka Kaaronda.
Mun`oli na bizize ba mubuso ku bapala kalulo tuna ni bona mwalimpangaliko ze swana sina ze, sina haili bona hape baba leka hahulu kwamakampani a swana kono inge asa lateleli milao ya tukuluho ya 'swalisano ni kutisanmo ya lipuli' ha kutahwa kwamisebezi.
"Lu biza feela ba mubuso kuli ba bize mutompehi Pupkewitz ni sikwata sa hae kuli ba latelele milao kaufeela ka bubebe."
Kaaronda naize misebelezo ya kwaliluko la limbayambaya la kampani nesi yona hande sina babeleki haba sa sabiswa ka zazi ni zazi kuli haba swaneli kun`olisa simubuso kwatutengo totu bona za linonge za bona sina katengo ka NUNW.
"Lu fitisa feela mamela kwaliluko la limotikala la kampani ya Pupkewitz kuli ba tuhele mikwa ya bona ye ya kusabisa babeleki sina ha ili mikwa ye masila hahulu mwanaha ye lukuluhile kale inge Namibia."
Kwamukopano o swana, Mun`oli yo Muhulu wa katengo ka Metal and Allied
Namibia workers Union (MANWU), mutompehi Moses Shiikwa na tumusize kuli ngambolo ya katengo ni liluko la kampani leli bona za limotikala ne sika zamaya hande ili ngambolo yene amana niza kekezo ya lituwelo za babeleki.
Shiikwa naize mukwa feeela oso siyezi kiwa ku ongaonga za kucaula simubuso ni kusupeza liswanelo za bona babeleki.
Shiikwa u tiiseza kuli ba katengo ka habo ba tabela kekezo ye likana lipesenti ze likana lishumi ha kuamwa za kalulo ya mwanda kono kampani ne konile feela kufitisa kekezo ye likana lipesenti ze likana 4,5.
Shiikwa na hanyelize kaza sitatimende sene si kile sa zwelela kwakampani ili sitatimende sene si bulela kuli kampani ha ina mashilin`i. Mwakuhanyeza kwahae, Shiikwa u tisiseza kuli kampani ne hanile kukwalula libuka kaufeela za yona za mashilin`I mwanako ya ngambolo.
"Ki maswabisa luli kuli kampani ye swana sina ye I hana kukwalula libuka za yona ka kuhanyeza kuli ha ki kampani ya sicaba mi mukwa o, u tisa ngambolo maswe ni kutokwa kutwano hande kakuya ka milao."
Hana kile a swala fa lituwelo, Kaaronda na fitisize mamela ya kuli, kusa swalisana kwakampani kuta siyela ba NUNW ba sina buiketelo kono ku kala kutateka ni kucaula simubuso mwanaha kaufeela hamohocwalo ni kukala kuno hanisa sicaba kusa itusisa limbule kaufeela za kampani.
Ba NUNW neba hupulisize Pupkewitz kuli a kutele fa tafule kaza ngambolo pili ku sika ngiwa kale mihato ye maswe ya naha kaufeela kwalineku la kampani ya habo.
Ze ni halili cwana, mutompehi Pupkewitz na kile a latula kaza liakalezo kaufeela ze, ze taha kuyena hamohocwalo ni kampani ya habo ka kubulela kuli, ba kamaiso ya kampani ya habo neba komokisizwe feela kuto ituta kuli ba NUNW neba tilo biza mukopano hala ngambolo yene sa zwelapili hala kampani ya Pupkewitz ni MANWU.
Kwalineku la hae hape, Pupkewitz usa tisiseza feela kuli yena ni kampani ya habo ba latelela milao kaufeela mi banze ba bapala kalulo-tuna kwazwelopili ya naha ka kuekeza kuli mwamazazi ni lilimo ze felile, kampani ya habo ne filwe mishukwe yama cetifiketi a gauda a shelana.
Naize bun`ata bwa mishukwe kampani ya habo se teuzi mwalilimo ze felile, nenze botelwa ki tutengo to tu swana totu shelana ku beya tona tutengo totu yemela babeleki kubeya ba mubuso mi uto komokwa mwanako ya cwale kuto fumana kuli tutengo totu swana setu supa minwana hape kwakampani ya habo, ka liakalezo za ketelelo maswe ni kusa babalela hande babeleki.
Muuna wa pisinisi yali wa baban`wi baba fumile hahulu mwanaha na latuzi hape kuli misebelezo ya kwakampani ya habo nesi yona hande ye bapanywa ku yani ya miten`i yale ya kulwanela tukuluho ya naha.
Naize liakalezo kaufeela ha lina niti kuzona. "Mutu kaufeela yata potela silalanda sa musebezi wa mitayi ya kampani uta iponela ka meeto kamo silalanda si bonahalela hande."
Hana alabela fa manzwi aba NUNW a kuongaonga liponiso za naha za kucaula simubuso hala limbule kaufeela za kampani, Pupkewitz naize ba kampani ya habo haba sabi manzwi a cwalo sina sicaba hasi ziba nzila yako si fumana lisebeliso sakata za lisebelezo ze shelana.
Na ekelize kubulela kuli kampani ya habo ki yen`wi ye babalela hande babeleki ba yona ka kulatelela milao ye shelana kuli ha kulekwa kuna ni 'buikolwisiso tota luli'.